صالح عضيمة (مترجم: سيد حسين سيدى)

406

معنا شناسى واژگان قرآن (فرهنگ اصطلاحات قرآنى) (فارسى)

علم موضوع علم بخش زيادى از قرآن را به خود اختصاص داده است ، چون اعتبار و اهميّت زيادى دارد و يكى از صفات ذاتى خداوند است و نورى است در گوش و چشم و فهم ؛ وجود نخستين و مقدم بر هر چيزى قبل از شكل‌گيرى آن شىء مىباشد . به دشوارى مىتوان آن را تحت تعريف درآورد و يا به اشاره‌اى يا عبارتى مشهور محدودش نمود . اين بدان معنا نيست كه از ارائهء تصويرى كه مفهوم آن را به ذهن نزديك سازد و برخى از ويژگيهاى آن را براى ما ترسيم نمايد ، امتناع مىكنيم ، بلكه ما هم به‌واسطهء انگيزهء كنجكاوى و علم دوستى به سوى آن كشيده مىشويم . شريف جرجانى چند تعريف ارائه مىكند كه نخست به تعريف خود مىپردازد و آن‌گاه به بيان تعريفهاى ديگران ؛ گويى احساس كرده است كه تعريف او با بخش اندكى از علم در ارتباط است . مىگويد : « علم يعنى اعتقاد جازم مطابق با واقع . و حكيمان گفته‌اند : همان حصول صورت شىء در عقل است . اوّلى از دومى خاص‌تر است . گفته شد : علم ، درك شىء به همان صورت كه هست را گويند . و گفته شد : از بين بردن ابهام از معلوم كه نقيض آن جهل است . و گفته شد : علم ، صفتى است ثابت كه به‌واسطهء آن كليّات و جزئيّات درك مىشوند . و گفته شد : علم ، وصول نفس به معناى شىء را گويند و گفته شد : عبارت است از نسبت خاص بين عاقل و معقول . و بالاخره : عبارت است از توصيف امرى داراى صفت . »